2-bob. Haydovchilarning umumiy vazifalari

Mexanik transport vositasining haydovchisi quyidagi hujjatlarni yonida olib yurishi va IIO xodimlari talab qilganda ularga tekshirish uchun berishi shart:

• tegishli toifadagi transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi haydovchilik guvohnomasini, uning talonini (eski namunadagi haydovchilik guvohnomasi boʻlsa), haydovchilik guvohnomasi belgilangan tartibda olib qoʻyilgan hollarda vaqtincha ruxsatnomani;
• vaqtincha ruxsatnoma bilan transport vositasini boshqarishda haydovchining shaxsini tasdiqlovchi hujjatni;
• transport vositasini, mavjud boʻlganda tirkamani roʻyxatdan oʻtkazish haqidagi guvohnomani;
• transport vositasining egasi boʻlmagan hollarda esa umumiy egalik huquqini yoki tasarruf etish huquqini beruvchi, egalik qilishga va foydalanishga berilganligini tasdiqlovchi hujjatni, transport vositasi egasining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha haydovchilar soni cheklangan holda foydalanish sharti bilan rasmiylashtirilgan sugʻurta polisida koʻrsatilgan transport vositasi egasining yaqin qarindoshlari (ota-ona, er (xotin), bolalar, aka-ukalar, opa-singillar), shuningdek, haydovchilar soni cheklanmagan holda foydalanish sharti bilan rasmiylashtirilgan sugʻurta polisi mavjud boʻlganda transport vositasi egasining yaqin qarindoshlari (ota-ona, er (xotin), bolalar, aka-ukalar, opa-singillar) bundan mustasno;
• transport vositasi egasining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisini (elektron koʻrinishda ham boʻlishi mumkin).
• “Nogironligi boʻlgan shaxs” taniqli belgisi oʻrnatilgan transport vositasini birinchi yoki ikkinchi guruh nogironligi boʻlgan shaxs boshqarayotganda nogironligini tasdiqlovchi hujjatni;

  • IIO xodimi A ni toʻxtatdi: mashinada «Nogironligi boʻlgan shaxs» belgisi bor.
  • Haydovchi nogironligini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatadi.
  • Nogironlik hujjati belgili mashinani boshqarganda doim yonida boʻlishi shart.
  • Tekshiruvdan soʻng A yoʻlida davom etadi.

• qonunchilik hujjatlarida koʻzda tutilgan hollarda litsenziya guvohnomasini, yuridik shaxs tomonidan berilgan transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi ishonchnomani yoki yoʻl varaqasini, tashilayotgan yuk hujjatlarini;
• yuridik shaxslar transport vositalari haydovchilarining, shu jumladan yoʻlovchi yoki yuk tashish faoliyatini amalga oshiruvchi haydovchilarning malaka oshirishdan oʻtganligi toʻgʻrisidagi sertifikati.

Xorijiy avtotransport vositalari haydovchilari esa qoʻshimcha:

• “Avtotransport vositasini qaytarib olib chiqish toʻgʻrisidagi majburiyatnoma”ni;
• oynalari tusi oʻzgartirilgan (qoraytirilgan) yengil avtotransport vositasining majburiy yigʻim qabul qilinganligi haqidagi kvitansiyani.

DYHXX xodimlari tomonidan quyidagi hujjatlar planshet orqali tekshiriladi:

• avtomototransport vositasidan foydalanish va uni tasarruf etish toʻgʻrisidagi ishonchnoma (notarial tartibda tasdiqlangan boʻlsa);
• avtotransport vositasi oynalarining tusini oʻzgartirishga (qoraytirishga) ruxsatnoma;
• transport vositasining texnik koʻrikdan oʻtganligi toʻgʻrisidagi maʼlumot.

Mexanik transport vositasi haydovchisining yonida Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari yoxud konsullik muassasalari tomonidan berilgan biometrik pasporti yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasi mavjud boʻlgan taqdirda, uning transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi hujjati, transport vositasi roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi, shuningdek transport vositasiga egalik qilish, egasi yoʻqligida undan foydalanish yoki uni tasarruf etish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar (yuridik shaxs tomonidan berilgan transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi ishonchnoma yoki yoʻl varaqasi, tashilayotgan yukning hujjatlar bundan mustasno), transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisi haydovchidan talab etilmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari yoxud konsullik muassasalari tomonidan berilgan biometrik pasporti yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasi yonida boʻlgan haydovchilarning:

• haydovchilik guvohnomasi;
• transport vositasini roʻyxatdan oʻtkazganlik toʻgʻrisidagi guvohnomasi;
• transport vositasiga egalik qilish, egasi yoʻqligida undan foydalanish yoki uni tasarruf etish huquqini tasdiqlovchi hujjatlari;
• avtotransport vositasi oynalarining tusini oʻzgartirishga (qoraytirishga) ruxsatnoma;
• transport vositasining texnik koʻrikdan oʻtganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotni;
• transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisi planshet orqali tekshiriladi (planshetda aniqlash imkoni boʻlmagan hamda favqulodda holatlar bundan mustasno).

Haydovchi tegishli toifadagi transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi haydovchilik guvohnomasiga ega boʻlishi shart:

• “A1” — moped va skuterlar, shuningdek, eng yuqori konstruktiv tezligi soatiga 25 kilometrdan oshmaydigan, ish hajmi 25 sm³ gacha boʻlgan ichki yonuv dvigateliga ega boʻlgan yoki nominal (belgilangan) quvvati 0,25 kilovattgacha boʻlgan kichik hajmdagi mototransport vositalari (individual harakatlanish vositalari bundan mustasno);

  • A1 toifa: moped, skuter va kichik hajmdagi mototransport vositalari.
  • Mototsikl va elektromototsikl uchun A toifa kerak.
  • Individual harakatlanish vositalari (elektrosamokat) A1 toifaga kirmaydi.

• “A” — mototsikllar, elektromototsikllar;
• “B” — ruxsat etilgan toʻliq vazni 3 500 kilogrammdan oshmaydigan yoki haydovchining oʻrindigʻidan tashqari oʻrindiqlar soni sakkiztadan ortiq boʻlmagan, shuningdek, ular bazasida ishlab chiqarilgan qoʻl bilan boshqariladigan avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻliq vazni 750 kilogrammdan ortiq boʻlmagan “B” toifadagi avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻliq vazni 750 kilogrammdan ortiq boʻlgan lekin “B” toifadagi avtotransport vositasining aslahalangan vaznidan ortiq boʻlmagan va avtotransport vositalari tarkibining ruxsat etilgan toʻliq vazni 3 500 kilogrammdan ortiq boʻlmagan tirkamali “B” toifadagi avtotransport vositalari;
• “C” — ruxsat etilgan toʻliq vazni 3 500 kilogrammdan ortiq boʻlgan avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻliq vazni 750 kilogrammdan ortiq boʻlmagan “C” toifadagi avtotransport vositalari;
• “D” — yoʻlovchi tashishga moʻljallangan, haydovchi oʻrindigʻidan tashqari oʻrindiqlar soni sakkiztadan ortiq boʻlgan avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻliq vazni 750 kilogrammdan ortiq boʻlmagan “D” toifadagi avtotransport vositalari;
• “BE” — tirkamasining ruxsat etilgan toʻliq vazni 750 kilogrammdan ortiq yoki tirkamasining ruxsat etilgan toʻliq vazni jihozlangan avtotransport vositasining vaznidan ortiq boʻlgan “B” toifadagi avtotransport vositalari, tirkamasining ruxsat etilgan toʻliq vazni 750 kilogrammdan ortiq lekin transport vositalari tarkibining ruxsat etilgan toʻliq vazni 3 500 kilogrammdan ortiq boʻlmagan “B” toifadagi avtotransport vositalari;

  • BE toifa: B toifadagi avtomobil va tirkamasining toʻliq vazni 750 kg dan ortiq.
  • CE toifa: C toifadagi yuk avtomobili va 750 kg dan ogʻir tirkama.
  • DE toifa: D toifadagi avtobus va 750 kg dan ogʻir tirkama (boʻgʻimli ham).
  • Tirkamali transport uchun BE, CE, DE toifalari kerak.

• “CE” — tirkamasining ruxsat etilgan toʻliq vazni 750 kilogrammdan ortiq boʻlgan “C” toifadagi avtotransport vositalari;
• “DE” — tirkamasining ruxsat etilgan toʻliq vazni 750 kilogrammdan ortiq boʻlgan “D” toifadagi avtotransport vositalari hamda boʻgʻimli avtobuslar.

Tramvay haydovchisiga faqat tramvay, trolleybus haydovchisiga faqat trolleybus boshqarishga ruxsat etiladi.

Tegishli toifadagi transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi haydovchilik guvohnomasi, eski namunadagi haydovchilik guvohnomasi boʻlsa uning taloni mavjud boʻlganda, oʻziga tegishli boʻlmagan transport vositasini, uning egasi yonida boʻlganida yoxud avtomototransport vositasidan foydalanish va ularni tasarruf etish toʻgʻrisidagi ishonchnomasi boʻlgan shaxs ishtirokidagina (ularning roziligi bilan) boshqarish mumkin, agar transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisi ushbu transport vositasidan cheklanmagan shaxslarning foydalanilishini hisobga olgan holda tuzilgan yoki transport vositasini boshqarayotgan shaxs sugʻurta polisida koʻrsatilgan boʻlsa.

Transport vositasi egasining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha haydovchilar soni cheklangan holda foydalanish sharti bilan rasmiylashtirilgan sugʻurta polisida koʻrsatilgan yoki haydovchilar soni cheklanmagan holda foydalanish sharti bilan rasmiylashtirilgan sugʻurta polisi mavjud boʻlganda transport vositasi egasining yaqin qarindoshlari (ota-ona, er (xotin), bolalar, aka-ukalar, opa-singillar) ushbu transport vositasidan mustaqil foydalanishi va uni boshqarishi mumkin. Bunda haydovchining transport vositasi egasining yaqin qarindoshi ekanligi DYHXX xodimlari tomonidan aniqlanadi.

Konstruksiyasida xavfsizlik kamarlari nazarda tutilgan transport vositasini boshqarayotgan haydovchi va uning old oʻrindigʻidagi yoʻlovchilar harakatni boshlashdan oldin xavfsizlik kamarlarini taqib olishlari shart.

Quyidagi shaxslarga xavfsizlik kamarini taqmaslikka ruxsat beriladi:

• avtomobilning orqa oʻrindigʻidagi 12 yoshgacha boʻlgan bolalar (ushbu Qoidalarning 159-bandiga muvofiq);

  • Orqa oʻrindiqdagi 12 yoshgacha bolalar kamarsiz ketishi mumkin.
  • Oʻquv mashinasini oʻquvchi boshqarayotganda instruktor kamar taqmasligi mumkin.
  • Homilador ayollar va tibbiy maʼlumotnomasi bor bemorlar ham kamar taqmaydi.
  • Xizmat vazifasidagi mayoqchali maxsus mashinaning haydovchisi va yoʻlovchilari ham kamarsiz yuradi.

• oʻquv-mashq transport vositasini oʻquvchi boshqarayotgan vaqtda avtomototransport vositasini yoki shahar elektr transportini boshqarishni oʻrgatuvchi amaliy mashgʻulotlar instruktori;
• homilador ayollar, salomatligi xavfsizlik kamari taqish imkonini bermaydigan bemorlar (Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan kasalliklar roʻyxatiga muvofiq va ushbu kasalliklar bilan kasallanganligi boʻyicha tibbiy maʼlumotnoma mavjud boʻlganda);
• xizmat vazifasini bajarayotgan xodimga biriktirilgan koʻk yoki qizil yoxud koʻk va qizil rangli yaltiroq mayoqchasi bilan jihozlangan hamda maxsus rangli boʻyoq sxemalar va yozuvlar bilan belgilangan transport vositalari haydovchisi va yoʻlovchilari.

Mototsikl, elektromototsikl, moped va skuterda, shuningdek, kichik hajmdagi mototransport vositalarida harakatlanayotgan haydovchi hamda yoʻlovchilar maxsus motoshlem kiyishlari va uni qadab olishlari shart.

Respublika hududida harakatlanayotgan xorijiy davlat fuqarosi boshqaruvidagi mexanik transport vositasi haydovchisining yonida yoʻl harakati haqidagi Konvensiya talablariga mos keladigan haydovchilik guvohnomasi va transport vositasining (tirkama boʻlsa unga ham) roʻyxatdan oʻtganligi haqidagi hujjat, transport vositasida (tirkama boʻlsa unda ham) roʻyxatdan oʻtkazish davlat raqam belgisi va u roʻyxatdan oʻtgan davlatning taniqlik belgisi boʻlishi shart.

Xalqaro yoʻllarda yuklarni tashishni amalga oshirayotgan xorijiy davlat fuqarosi hisoblangan haydovchi tegishli yoʻl belgisi bilan maxsus jihozlangan nazorat punktlarida transport sohasini nazorat qilish boʻyicha vakolatli xodimlarning talabiga muvofiq toʻxtashi va transport vositasini, shuningdek, ruxsatnomani va xalqaro kelishuvlarda nazarda tutilgan boshqa hujjatlarni tekshirish uchun ularga berishi shart.

Transport vositasining haydovchisi quyidagilarga majburdir:

• a) yoʻlga chiqishdan oldin transport vositasining texnik sozligini, tozaligini va toʻliq jihozlanganligini tekshirishi;

  • Yoʻlga chiqishdan oldin haydovchi mashinani aylanib chiqadi.
  • U chiroqlar, shinalar va oynalarni koʻzdan kechiradi: mashina sozmi, tozami, toʻliq jihozlanganmi.
  • Hammasi joyida boʻlsagina haydovchi yoʻlga chiqadi.

• b) harakatlanish vaqtida transport vositasining texnik sozligini taʼminlashi;
• v) harakatlanishni boshlashdan oldin yoʻlovchilar transport vositasida joylarini egallaganligiga, transport vositasining eshiklari yopilganligiga, yoʻlovchilar tashish uchun maxsus jihozlangan yuk transport vositalarida yoʻlovchilar tashiyotganda Qoidalarning 24-bandi talablari bajarilganligiga ishonch hosil qilishi;

  • Avtobus bekatda toʻxtab, eshiklarini ochdi (yashil). Yoʻlovchilar kiradi.
  • Yoʻlovchilar oʻz joylarini egallaydi, haydovchi buni kuzatadi.
  • Eshiklar yopildi: haydovchi hamma joyida ekaniga ishonch hosil qildi.
  • Faqat shundan keyin avtobus yoʻlga chiqadi.

• g) harakatlanish jarayonida boshqa yoʻl harakati ishtirokchilariga, ayniqsa, piyodalar, bolalar, nogironlar, qariyalar, individual harakatlanish vositalari va velosipedchilarga nisbatan ehtiyotkorlik choralarini koʻrishi;

  • Yoʻl chetida bola, qariya, velosipedchi va elektrosamokatda ketayotgan odam bor.
  • Bola yoʻlga yaqin keldi: haydovchi sekinlashadi va ulardan uzoqroqdan oʻtadi.
  • A velosipedchini keng masofa saqlab quvib oʻtadi: xavfli joyda shoshilmaydi.

• d) yoʻlovchilarni quyidagilar haqida ogohlantirishi shart:

  • Haydovchi yoʻlovchilarni ogohlantiradi: tana qismlarini (qoʻldan tashqari) derazadan chiqarib boʻlmaydi.
  • Harakat boshlanishidan oldin xavfsizlik kamarlarini taqish kerak.
  • Mototsikl, moped va skuterda esa motoshlem kiyib, uni qadab olish zarur.

• harakatlanayotgan vaqtda avtomobil salonidan tana qismlarini (qoʻldan tashqari) chiqarish taqiqlanganligi;
• transport vositasi harakatlanishni boshlashidan oldin xavfsizlik kamarlarini taqishlari (ushbu Qoidalarning 9-bandiga muvofiq), mototsikl, moped va skuterda, shuningdek, kichik hajmdagi mototransport vositalarida harakatlanayotganda esa motoshlem kiyishlari va uni qadab olishlari zarurligi;
• e) sutkaning qorongʻi vaqtida va yetarlicha koʻrinmaydigan sharoitda majburiy toʻxtagan transport vositasining haydovchisi taʼmirlash maqsadida yoʻlning qatnov qismiga chiqishdan oldin nur qaytargichli maxsus jilet kiyib olishi (yengil va yuk avtomobili, avtobus va gʻildirakli traktorlar haydovchilari);

  • Tun. A buzilib, yoʻlda majburan toʻxtadi, avariya chiroqlari yonmoqda.
  • Haydovchi qatnov qismiga chiqmoqchi, lekin avval nur qaytargichli jilet kiyib oladi.
  • Jiletli haydovchi uzoqdan koʻrinadi: B uni oldindan payqaydi va xavfsiz oʻtib ketadi.

• yo) IIO xodimlarining talabiga koʻra mastlik holatini aniqlovchi maxsus tekshiruv yoki alkogolli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop yoxud kuchli taʼsir qiluvchi moddalar taʼsirida yoki oʻzgacha tarzda mast holatda ekanligini aniqlash uchun tibbiy tekshiruvdan oʻtishi;

  • IIO xodimi A ni toʻxtatdi va mastlik tekshiruvidan oʻtishni talab qildi.
  • Haydovchi talabga koʻra maxsus asbobga puflaydi: bu uning majburiyati.
  • Natija toza: haydovchi mast emas.
  • A yoʻlida davom etadi.

• j) harakatlanish vaqtida avariya holatini yuzaga keltirmasliklari;
• z) quyidagi hollarda foydalanish uchun transport vositasini berishi shart:

  • IIO xodimiga kechiktirib boʻlmaydigan xizmat vazifasi uchun mashina beriladi.
  • Yoʻl hodisasida shikastlangan mashinani olib ketish uchun yuk mashinasi beriladi.
  • Shoshilinch tibbiy yordam kerak boʻlgan odamni shifoxonaga olib borish uchun ham mashina beriladi.

• IIO, Milliy gvardiya, Davlat xavfsizlik xizmati va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti davlat xavfsizlik xizmati organlari xodimlariga qonunchilik hujjatlarida belgilangan xollarda kechiktirib boʻlmaydigan xizmat vazifalarini bajarish uchun, shuningdek, yoʻl-transport hodisasi tufayli shikastlangan yoki nosoz transport vositalarini olib ketish (shatakka olish) uchun (faqat yuk avtomobilidan);
• yoʻlakay yoʻnalishda kechiktirib boʻlmaydigan tibbiy yordam koʻrsatishga ketayotgan tibbiyot xodimlariga hamda zudlik bilan tibbiy yordamga muhtoj boʻlgan fuqarolarni davolash-profilaktika muassasasiga olib borish uchun.

Xorijiy davlatlarning diplomatik, konsullik vakolatxonalariga va boshqa vakolatxonalariga hamda xalqaro tashkilotlarga tegishli transport vositalari, shuningdek yongʻin uchirish, konvoy, inkassator xizmatlarining transport vositalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Transport vositasidan foydalangan shaxs haydovchi talab qilganda yoʻl varaqasiga yurilgan vaqtni, bosib oʻtilgan masofani, oʻz ismi-familiyasi, mansabi, ish joyi nomini, yoʻl varaqasi boʻlmagan taqdirda, belgilangan tartibda maʼlumot yoki xabar yozib berishi kerak.

Transport vositalarini tekshirish yoki undan foydalanish huquqiga ega boʻlgan shaxslar haydovchining talabiga muvofiq oʻz xizmat guvohnomasini koʻrsatishi shart.

• Xizmat vaqtida haydovchiga yetkazilgan moddiy va maʼnaviy zarar uning talabiga koʻra qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tiklab beriladi;
• i) qonunchilik hujjatlarida talab qilingan hollarda vazn va hajm parametrlarini oʻlchash uchun nazorat joylari (punkt)dan oʻtishi.

  • Qonunchilikda talab qilingan hollarda haydovchi vazn va hajm nazorat punktidan oʻtishi shart.
  • T yuk mashinasi tarozi ustida toʻxtaydi: uning vazni va oʻlchamlari tekshiriladi.
  • Parametrlar ruxsat etilgan doirada: T nazorat punktidan oʻtib, yoʻlida davom etadi.

Haydovchiga quyidagilar taqiqlanadi:

• transport vositasini spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop yoxud kuchli taʼsir qiluvchi moddalar taʼsirida yoki oʻzgacha tarzda mast holatda, sezgirlik va eʼtiborni susaytiradigan dori-darmonlar taʼsirida, yoʻl harakati xavfsizligiga tahdid soladigan charchoqlik va betoblik holatida boshqarish;
• har qanday mastlik holatida, sezgirlik va eʼtiborni susaytiradigan dori-darmonlar taʼsirida, yoʻl harakati xavfsizligiga tahdid soladigan charchoqlik va betoblik holatida boʻlgan, shuningdek, tegishli toifadagi transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi haydovchilik guvohnomasi boʻlmagan, yoʻl varaqasida yoki transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisida ism-familiyasi koʻrsatilmagan (transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha shartnoma ushbu transport vositasidan cheklanmagan shaxslarning foydalanilishini hisobga olgan holda tuzilgan hollardan tashqari) shaxslarga transport vositasini boshqarish uchun topshirish;

  • Mast shaxsga mashinani boshqarish uchun topshirish taqiqlanadi.
  • Tegishli toifadagi haydovchilik guvohnomasi boʻlmagan shaxsga ham topshirib boʻlmaydi.
  • Yoʻl varaqasida yoki sugʻurta polisida ismi koʻrsatilmagan shaxsga ham (polis cheklanmagan boʻlsa, mumkin).

• tormoz tizimi, rul boshqaruvi ishlamayotgan, ulagich moslamasi (avtopoyezd tarkibida) nosoz boʻlgan, sutkaning qorongʻi vaqtida yoki koʻrinish cheklangan vaziyatlarda yonmaydigan fara chiroqlari va orqa gabarit fara chiroqlari, yomgʻir yoki qor yogʻayotgan vaqtda oyna tozalagich ishlamaydigan transport vositasini boshqarish;

  • Qorongʻi vaqt. A faralarsiz ketmoqda: uni uzoqdan payqash qiyin, bu xavfli.
  • Faralari yoki orqa chiroqlari yonmaydigan, tormozi nosoz mashinani boshqarish taqiqlanadi.
  • B faralarini yoqib ketmoqda: bu toʻgʻri.

• tegishli ruxsatsiz transport vositalariga maxsus texnik jihoz (ratsiya, sirena va shu kabilar)lar oʻrnatish;

  • A oddiy mashina, lekin tepasida mayoqcha oʻrnatilgan: ruxsatsiz maxsus jihoz oʻrnatish taqiqlanadi.
  • Ratsiya, sirena va shu kabi maxsus jihozlar faqat tegishli ruxsat bilan oʻrnatiladi.
  • IIO xizmat mashinasida esa maxsus jihoz ruxsat bilan oʻrnatilgan.

• transport vositalarining tashkiliy jamlanmasi, shu jumladan piyodalar jamlanmalari harakatiga xalaqit berish va ular orasiga kirish;

  • Asosiy yoʻldan tashkiliy kolonna oʻtmoqda: oldida mayoqchali P, ortida B, C va D.
  • A ikkinchi darajali yoʻlda kutadi: kolonna orasida joy boʻlsa ham kirmaydi.
  • Taqiqlanadi: kolonna orasiga kirish va uning harakatiga xalaqit berish.
  • Kolonna toʻliq oʻtgach, A yoʻlga chiqadi va uning orqasidan boradi.

• transport vositasini boshqarish paytida telefondan (telefondan quloqchinlar orqali va qoʻllarni ishlatmasdan turib soʻzlashuvlar olib borish imkoniyatini beradigan boshqa uskunalar orqali foydalanish bundan mustasno), transport vositasi salonining old qismiga oʻrnatilgan tele, videomonitordan tele, videodasturlarni tomosha qilish uchun foydalanish;

  • A rul oldida telefonni qoʻlida ushlab gaplashmoqda. Bu taqiqlanadi.
  • Telefon haydovchining eʼtiborini yoʻldan chalgʻitadi va hammaga xavf tugʻdiradi.
  • B qoʻllarsiz aloqa (quloqchin) orqali gaplashadi: bunga ruxsat berilgan.

• aholi punktlarida transport vositalarining magnitofon va ovoz chiqaruvchi boshqa apparaturalarni hamda dvigatel shovqinini belgilangan meʼyordan baland ovozda qilib foydalanish.

  • Aholi punktida A mashinasi magnitofonni juda baland ovozda qoʻyib ketmoqda.
  • Baland musiqa yoki dvigatel shovqini atrofdagilarga xalaqit beradi.
  • Aholi punktida ovoz belgilangan meʼyordan baland boʻlmasligi kerak.

• konstruksiyasida xavfsizlik kamarlari nazarda tutilgan hollarda oʻzi tomonidan xavfsizlik kamari taqilmagan, mototsikl, elektromototsikl, moped va skuterda, shuningdek, kichik hajmdagi mototransport vositalarida esa motoshlem kiyilmagan va qadab olinmagan holda boshqarish;

  • A mashinada kamar bor, lekin haydovchi va yoʻlovchi uni taqmagan: kamarsiz harakatlanish taqiqlanadi.
  • Mototsikl haydovchisi shlemsiz yoki shlemni qadamasdan ketsa ham bu taqiqlanadi.

• avtomobil salonidan oʻzining tana qismlarini (qoʻldan tashqari) chiqargan holda harakatlanish;

  • A ketmoqda, yoʻlovchi boshini derazadan chiqarib olgan. Bu taqiqlanadi.
  • Salondan tana qismlarini chiqarish yoʻlovchining oʻziga ham, boshqalarga ham xavfli.
  • Faqat qoʻlni chiqarishga ruxsat: B haydovchisi shunday ishora beradi.

• Harakatlanish vaqtida ushbu Qoidalarga 3-ilovada koʻrsatilgan transport vositalaridan foydalanishni taqiqlovchi shartlar yuzaga kelganda, haydovchi ularni bartaraf etishi, agar buning iloji boʻlmasa, zarur boʻlgan ehtiyot choralarini koʻrgan holda taʼmirlash yoki toʻxtab turish joyiga evakuator yoki shatakka olish orqali transport vositasini olib borish choralarini koʻrishi mumkin.

  • B buzilib, yoʻlda toʻxtab qoldi: avariya chiroqlari yonib turibdi.
  • Haydab ketishning iloji yoʻq. A mashinasi B ni arqon bilan oʻziga ulaydi.
  • A mashinasi B ni ehtiyot choralarini koʻrgan holda taʼmirlash joyiga shatakka olib boradi.

Individual harakatlanish vositalarini boshqaradigan shaxslarga quyidagilar taqiqlanadi:

• velosipedchilar uchun tasma yoki piyoda va velosiped yoʻlkasi mavjud boʻlganda (ularda harakatlanishining imkoni boʻlmagan holatlar bundan mustasno) yoʻlning qatnov qismida, yoʻl yoqalarida yoki qatnov qismining chetida harakatlanish;

  • Yonida velosipedchilar uchun tasma bor, lekin A elektrosamokatda qatnov qismida ketmoqda: bu taqiqlanadi.
  • A yoʻlni toʻsadi: orqadagi C sekin yurishga majbur.
  • A velosipedchilar tasmasiga oʻtadi va shu yerda davom etadi, C esa tezlashadi.

• uzunligi yoki kengligi 0,5 metrdan ortiq tashqariga chiqadigan yoki boshqaruvga xalaqit beradigan yuklarni tashish;

  • A elektrosamokatda uzun taxtani koʻndalang tashiyapti: yuk 0,5 m dan koʻp chiqib turibdi. Bu taqiqlanadi.
  • Yuk boshqaruvga xalaqit bermasligi va ikki yonidan 0,5 metrdan oshmasligi kerak: kichik quti mumkin.

• piyodalar oʻtish joyida harakatlanishi (individual harakatlanish vositalarini yetaklab oʻtish holatlari bundan mustasno);

  • A elektrosamokatda zebraga yaqinlashmoqda: zebra ustida unda yurish taqiqlanadi.
  • A elektrosamokatdan tushadi va uni yetaklab oʻtadi. B mashinasi toʻxtab, piyodani oʻtkazadi.
  • Narigi tomonga oʻtgach, A yana elektrosamokatga minadi, B yoʻlida davom etadi.

• 14 yoshdan kichik shaxslarning boshqarishi (turar joy dahalari, istirohat va hayvonot bogʻlari, bolalar maydonchalari, koʻngilochar joylarda hamda yopiq hududlarda boshqarish bundan mustasno);

  • 12 yoshli bola elektrosamokatda yoʻl chetidan ketmoqda. 14 yoshgacha boʻlganlarga bu taqiqlanadi.
  • Turar joy, bogʻ, bolalar maydonchasi yoki yopiq hududda bu mumkin.

• spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop yoxud kuchli taʼsir qiluvchi moddalar taʼsirida yoki oʻzgacha tarzda mast holatda, sezgirlik va eʼtiborni susaytiradigan dori-darmonlar taʼsirida, yoʻl harakati xavfsizligiga tahdid soladigan charchoqlik va betoblik holatida boshqarish;
• bir yoki bir nechta individual harakatlanish vositalarini shatakka olish;

  • A elektrosamokatda B elektrosamokatni arqonda tortmoqda. Shatakka olish taqiqlanadi.
  • Arqon yechildi: A va B har biri oʻz elektrosamokatida, alohida yuradi.

• tormoz tizimi, rul boshqaruvi, tovushli ishorasi, shuningdek, sutkaning qorongʻi vaqtida yoki koʻrinish cheklangan vaziyatlarda nosoz fara chiroqlari yoki fonarlar hamda orqa fara chiroqlari ishlamaydigan yoki nur qaytargichlar bilan jihozlanmagan individual harakatlanish vositalarini boshqarish;

  • Qorongʻi vaqt. A elektrosamokatda chiroqsiz va qaytargichsiz ketmoqda: bu taqiqlanadi.
  • B elektrosamokatining old chiroqi yonib turibdi va orqada chiroq bor: u uzoqdan koʻrinadi.

• rulni ushlamasdan yoki bir qoʻlda ushlab harakatlanish (rul boshqaruvi mavjud boʻlgan individual harakatlanish vositalari uchun);

  • A elektrosamokatda bir qoʻlini rulga qoʻymay, ikkinchisini havoda tutib ketmoqda. Bu taqiqlanadi.
  • Rulli elektrosamokatni ikkala qoʻl bilan ushlab boshqarish kerak.

• odam tashish;

  • A elektrosamokatda bolani orqasiga qoʻyib ketmoqda. Odam tashish taqiqlanadi.
  • Elektrosamokat bir kishi uchun moʻljallangan: ikkinchi odam xavf tugʻdiradi.
  • Bola elektrosamokatdan tushib, yonida piyoda boradi, A esa yolgʻiz davom etadi.

• telefondan foydalanish.

  • A elektrosamokatda ketayotib telefonga qaramoqda. Boshqarayotganda telefondan foydalanish taqiqlanadi.
  • Telefon choʻntakda, ikki qoʻl esa rulda boʻlishi kerak.

Individual harakatlanish vositalarini boshqaradigan shaxslar:

• harakat davomida yoʻl harakati qoidalariga qatʼiy rioya qilishi;
• trotuarlardan, piyodalar yoʻlkalaridan, piyoda va velosiped yoʻlkalaridan soatiga 10 kilometr tezlikdan yuqori boʻlmagan holatda, ular boʻlmaganda esa yoʻlning oʻng chetki qismida soatiga 20 kilometr tezlikdan yuqori boʻlmagan holatda harakatlanishi;

  • A elektrosamokatda yoʻlkadan ketmoqda: tezlik soatiga 10 km dan oshmaydi.
  • Yoʻlka tugadi. Yoʻlka boʻlmasa, elektrosamokat qatnov qismining oʻng chetidan yuradi.
  • U yerda tezlik soatiga 20 km dan oshmasligi kerak.

• turar joy dahalaridan chiqish vaqtida boshqa harakat qatnashchilariga yoʻl berishi;

  • A elektrosamokatda hovlidan koʻchaga chiqmoqchi.
  • Koʻchada B kelmoqda: hovlidan chiqayotgan A boshqalarga yoʻl beradi va kutadi.
  • B oʻtib ketdi. A koʻchaga chiqib, oʻng tomonga buriladi va yoʻlning oʻng chetidan yuradi.

• qatʼiy ravishda harakat yoʻnalishi boʻyicha boshqarish kerak.

  • A elektrosamokatda yoʻlning oʻng chetidan harakat yoʻnalishi boʻyicha ketmoqda: C uni xavfsiz quvib oʻtadi.
  • B esa harakatga qarshi yoʻnalishda ketmoqda.
  • Bu taqiqlanadi: elektrosamokatda faqat harakat yoʻnalishi boʻyicha yuriladi.

Agar velosipedchilar uchun tasma yoki piyoda va velosiped yoʻlkasida individual harakatlanish vositalarini boshqarayotgan shaxsning harakati piyodalarning harakatiga xavf tugʻdirsa yoki xalaqit bersa, u individual harakatlanish vositalaridan tushib, individual harakatlanish vositalarini yetaklagan yoki tezlikni piyodalar tezligidan oshmaydigan tezlikka pasaytirgan holda harakatni davom ettirishi kerak.

Individual harakatlanish vositalarini boshqargan shaxslarning harakatlanishi piyodalarning harakatlanishi bilan birlashganda, barcha holatlarda piyodalar ustunlikka (imtiyozga) ega.

Velosipedchilar uchun tasma yoki piyoda va velosiped yoʻlkasida individual harakatlanish vositalarida harakatlanayotgan shaxslar boshqa mexanik transport vositalariga nisbatan ustunlikka (imtiyozga) ega.