27-bob. Yuk tashish

Tashilayotgan yukning vazni va oʻqlarga tushadigan ogʻirlik miqdorining taqsimlanishi qonunchilik hujjatlarida belgilangan va ishlab chiqargan korxona tomonidan ushbu transport vositasi uchun belgilangan miqdordan oshmasligi kerak.

Haydovchi harakatni boshlashdan oldin yukning toʻgʻri joylashganligiga va mahkamlanganligiga ishonch hosil qilishi, harakatlanish vaqtida esa, yukning tushib ketmasligini va harakatlanishga xalaqit bermasligini taʼminlash maqsadida uning holatini kuzatib borishi kerak.

Quyidagi shartlarga amal qilinganda yuk tashishga yoʻl qoʻyiladi:

• agar yuk haydovchiga tevarak-atrof koʻrinishini cheklamasa;

  • A mashinaning orqa oʻrindigʻida yuk bor. Yuk orqa oynani toʻliq yopib qoʻygan.
  • Haydovchi orqadagi B mashinani koʻrmaydi: yuk koʻrinishni cheklamoqda.
  • Yuk pasaytirildi: haydovchi atrofni yana yaxshi koʻradi, shundagina yuk tashish mumkin.

• transport vositasini boshqarishni qiyinlashtirmasa va muvozanatini buzmasa;

  • Yuk mashinaning oʻrtasiga teng joylashtirilsa, mashina muvozanatini saqlaydi.
  • Yuk bir tomonga surilsa, mashina qiyshayadi va boshqarish qiyinlashadi.
  • Muvozanatni buzadigan yukni tashish taqiqlanadi: uni qayta joylashtirish kerak.

• tashqi yoritish asboblari, gabarit fara chiroqlarini va yorugʻlik qaytargichlarini, roʻyxatdan oʻtkazilganlik davlat raqam belgilari va taniqlik belgilarni, shuningdek, qoʻl bilan beriladigan ishoralarni koʻrishini toʻsmasa;

  • Yuk mashinaning orqasidan osilib turibdi.
  • U yoritish chiroqlarini va raqamni toʻsib qoʻygan: bunday yuk tashilmaydi.
  • Yuk yigʻishtirildi: chiroqlar, raqam va belgilar yana koʻrinadi.
  • Qoʻl bilan beriladigan ishoralar ham yuk ortidan koʻrinishi kerak.

• sochiluvchan (qadoqlanmagan) qurilish materiallari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sanoat va oziq-ovqat tovarlarini, qurilish va maishiy chiqindilarni, shuningdek, boshqa toʻkiladigan (issiq asfalt, yirik gabaritli va ogʻir yuklardan tashqari) yuklarni N, O3 va O4 toifadagi bortli va oʻzi agʻdaruvchi avtotransport vositalarida majburiy tartibda amaldagi standartlar asosida brezent (zichligi 660 g/m² dan kam boʻlmagan) yoki polivinilxlorid qoplamali (zichligi 900 g/m² dan kam boʻlmagan) materiallardan tayyorlangan tent bilan bort sathidan oshirmasdan va bortga mustahkam qotirilib, yuza qismi toʻliq yopilgan boʻlsa. Bunda tent bortni har tomondan 200±50 mm dan kam boʻlmagan holda yopishi va mahkamlovchi moslamalar bilan qotirilishi lozim;

  • Sochiluvchan yuk bortli yoki oʻzi agʻdaruvchi mashinada bort sathidan oshmasligi kerak.
  • Yuk toʻliq yopiladi: brezent yoki PVX qoplamali tent bilan.
  • Tent bortni har tomondan 200 ± 50 mm dan kam boʻlmagan holda yopadi va moslamalar bilan qotiriladi.

• avtotransport vositalarining ochiq yuk tashish platformalarida, issiq asfalt, yirik gabaritli va ogʻir yuklardan tashqari, qurilish materiallari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sanoat va oziq-ovqat tovarlarini, shuningdek, toʻkiladigan boshqa yuklarni tashishda yuk majburiy tartibda brezent yoki boshqa qalin material bilan yopilgan boʻlsa;

  • A yuk mashinasi qum tashiyapti, usti ochiq: chang koʻtariladi, yoʻlga don toʻkiladi.
  • B mashinada ham xuddi shunday yuk bor, lekin u brezent bilan yopilgan.
  • Sochiluvchan yuk brezent yoki qalin material bilan yopiladi: yoʻl toza qoladi.

• shovqin solmasa, chang koʻtarmasa, yoʻlni va atrof muhitni iflos qilmasa;

  • A yuk mashinasida yuk boʻsh bogʻlangan: taxtalar taqillaydi, chang koʻtariladi.
  • Yoʻlga iflos toʻkiladi: bunday yuk shovqin solmasligi, chang koʻtarmasligi kerak.
  • B mashinada yuk mahkam bogʻlangan va yopilgan: yoʻl va atrof-muhit toza qoladi.

• yengil avtomobilning tom qismiga oʻrnatilgan yukxonasidagi yukning balandligi 1 metrdan (maxsus moslamalar bilan mustahkamlangan holda velosipedlar va individual harakatlanish vositalarini tashish bundan mustasno) va uzunligi avtomobilning gabaritidan 0,5 metrdan oshmasa.

  • Yengil mashina tomiga yuk oʻrnatiladi: balandligi 1 metrdan oshmaydi.
  • Yuk mashinaning orqa gabaritidan 0,5 metrdan koʻp chiqib turmaydi.
  • Yuk balandroq yoki uzunroq boʻlsa, tashish taqiqlanadi (maxsus moslamali velosipedlar bundan mustasno).

Agar yukning joylashuvi va holati qayd etilgan talablarga javob bermasa, haydovchi yuqorida sanab oʻtilgan qoidalar buzilishini bartaraf etish choralarini koʻrishi, buning iloji boʻlmasa, keyingi harakatlanishni toʻxtatishi shart.

Transport vositasining gabaritlaridan oldi yoki orqa tomonga 1 metrdan, yon tomonga gabaritning chetki qismidan 0,4 metrdan ortiq chiqib turgan yuk “Katta oʻlchamli yuk” taniqlik belgisi bilan belgilanishi, sutkaning qorongʻi vaqtida va yetarlicha koʻrinmaydigan sharoitda esa bunga qoʻshimcha ravishda oldi oq rangli chiroq yoki yorugʻlik qaytargich, orqasi esa qizil rangli chiroq yoki yorugʻlik qaytargich bilan belgilanishi kerak.

Katta hajmli va ogʻir vaznli hamda xavfli yuklarni tashishda gabarit oʻlchamlari yukli yoki yuksiz holda eni boʻyicha 2,55 (refrijeratorlar va izotermik kuzovlar uchun — 2,6) metrdan va balandligi yoʻl sathidan 4 metrdan, uzunligi yakka avtotransport vositasi uchun — 12 metrdan, yarim tirkamali va tirkamali avtopoyezd uchun — 20 metrdan ortiq boʻlgan yoki yuki transport vositasining oldi va orqa nuqtasidan 2 metrdan ortiq chiqib turgan transport vositalarining harakatlanishi DYHXX bilan kelishilishi shart.

Avtobus va mikroavtobuslar tomiga yuk tashish uchun moslamalar oʻrnatish, hamda belgilanmagan joylarda yuk tashish taqiqlanadi.

Transport vositasida xalqaro yuk tashish transport vositalariga qoʻyiladigan talablarga va Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalari hamda qonunchilik hujjatlarini hisobga olgan holda belgilangan tashish qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.