10-bob. Yoʻlning qatnov qismida transport vositalarining joylashuvi

13 band · 26 sahna

64

Relssiz transport vositalari harakatlanadigan tasmalar soni chiziqlar va (yoki) 5.8.1, 5.8.2, 5.8.7, 5.8.8 yoʻl belgilari bilan belgilanadi. Bunday chiziqlar yoki yoʻl belgilari boʻlmasa, haydovchilar harakatlanish tasmalari sonini, qatnov qismining kengligini, transport vositalari orasidagi zarur yonlama oraliq masofani va ularning gabarit oʻlchamlarini hisobga olgan holda oʻzlari aniqlaydilar. Bunda harakatlanish ikki tomonlama boʻlgan yoʻl qatnov qismining chap tomondagi yarmi, qatnov qismining joylardagi kengayishlari (sekinlashish va tezlashish tasmalari, balandlikka koʻtarilishdagi qoʻshimcha tasmalar, yoʻnalishli transport vositalarining toʻxtash joylaridagi kengayishlar)ni hisobga olmagan holda, qarama-qarshi yoʻnalishda harakatlanish uchun moʻljallangan deb hisoblanadi.

Chiziqsiz yoʻlda tasmalarni haydovchilar aniqlaydi

11.4 s

Yoʻlda chiziq va belgi yoʻq: tasmalarni haydovchilar oʻzlari belgilaydi.
Kenglik yetarli boʻlsa, oʻng yarmida ikki qator boʻlib yuriladi.
Chap yarmi qarama-qarshi yoʻnalish uchun hisoblanadi: C shu yerdan ketadi.

Tramvay yoʻli, ajratuvchi tasma, uzluksiz 1.1, 1.3 yoʻl chiziqlar yoki uzuq-uzuq tomoni chapda joylashgan 1.11 yoʻl chizigʻi bilan ajratilgan yoʻllarda qarama-qarshi yoʻnalishga chiqish taqiqlanadi.

Ikki sidirgʻa chiziqda qarama-qarshi yoʻnalishga chiqish taqiqlanadi

13 s

Yoʻl ikki sidirgʻa chiziq bilan boʻlingan. A sekin T orqasida ketmoqda.
Chiziqni kesib qarshi yoʻnalishga chiqish taqiqlanadi.
A sabr qiladi va oʻz tasmasida qoladi.

Tramvay yoʻli ajratgan yoʻlda qarama-qarshi tomonga chiqish taqiqlanadi

12 s

Tramvay yoʻli yoʻl tomonlarini ajratgan. A sekin T orqasida ketmoqda.
Yoʻlga chiqib quvib oʻtish taqiqlanadi: xira mashina urinadi.
A sabr qiladi va oʻz tasmasida qoladi.

65

Toʻrt va undan ortiq tasmali, harakat ikki tomonlama boʻlgan yoʻllarda qarama-qarshi yoʻnalishda harakatlanish uchun moʻljallangan tasmalarga chiqish taqiqlanadi.

Toʻrt tasmali yoʻlda qarama-qarshi tasmaga chiqish taqiqlanadi

14 s

Ikki tomonga ikkitadan tasma bor. A sekin T orqasida qoldi.
A quvib oʻtish uchun oʻz yoʻnalishining chap tasmasiga oʻtadi.
Qarama-qarshi yoʻnalish tasmalariga chiqish taqiqlanadi: u yerdan C keladi.

66

Harakat ikki tomonlama boʻlgan va chiziqlar bilan belgilangan (1.9 yoʻl chizigʻi bilan belgilanganidan tashqari) uchta tasmali yoʻllarda, ikki yoʻnalishda harakatlanish uchun moʻljallangan oʻrta qatorga faqat quvib oʻtish, aylanib oʻtish, chapga burilish va qayrilib olish uchungina chiqishga ruxsat etiladi. Qarama-qarshi yoʻnalishda harakatlanish uchun moʻljallangan chetki chap qatorni egallash taqiqlanadi.

Uch tasmali yoʻlda oʻrta tasmadan foydalanish

14 s

Yoʻl uch tasmali. A sekin yuk mashinasi T ni quvib oʻtmoqchi.
Oʻrta tasmaga faqat quvib oʻtish, burilish yoki qayrilish uchun chiqiladi.
A quvib oʻtib oʻngga qaytadi. Chetki chap tasma qarshi yoʻnalish uchun.

67

Aholi punktlaridan tashqaridagi yoʻllarda hamda aholi punktlarida ayrim turdagi transport vositalari uchun ushbu Qoidalarda belgilangandan yuqori tezlikda harakatlanish ruxsat etilgan yoʻl qismlarida haydovchilar transport vositalarini mumkin qadar qatnov qismining oʻng chetiga yaqinroq olib harakatlanishlari kerak. Oʻng tasmalar boʻsh boʻlganda chap tasmalarni egallash taqiqlanadi.

6 ta sahna

Oʻng chetga yaqin yurish: chap tasma boʻsh boʻlsa taqiq
Aholi punktida tasmadan foydalanish va tirbandlikda tasma almashtirish
Serqatnov yoʻlda chetki chap tasmadan foydalanish
Chetki chap tasma: quvib oʻtish, qayrilish va yuk mashinasi
Yuk mashinasiga chetki chap tasmada yurish taqiq
Bir tomonlama yoʻlning chap chetida toʻxtash

Oʻng chetga yaqin yurish: chap tasma boʻsh boʻlsa taqiq

12 s

Oʻng chetga yaqin yuriladi: traktor T va B oʻng tasmada ketmoqda.
Chap tasma faqat quvib oʻtish uchun: C shu tasmadan B va T ni quvib oʻtadi.
Quvib oʻtgach C oʻngga qaytadi: chap tasma boʻsh boʻlsa, unda yurilmaydi.

Aholi punktlarida ushbu bandning birinchi xatboshi va ushbu Qoidalarning 69, 123 va 161-bandlaridagi talablarni hisobga olgan holda, haydovchilar oʻzlariga qulay boʻlgan harakatlanish boʻlagidan foydalanishlari mumkin. Harakatlanish serqatnovligi sababli boshqa tasmalar band boʻlganda harakatlanish qatorini faqat oʻngga yoki chapga burilish, qayrilib olish, toʻxtash yoki toʻsiqni aylanib oʻtish uchun oʻzgartirishga ruxsat etiladi.

Aholi punktida tasmadan foydalanish va tirbandlikda tasma almashtirish

17 s

Aholi punktida haydovchi oʻziga qulay tasmadan foydalanishi mumkin.
A oʻngga burilmoqchi, shuning uchun oʻng tasmaga oʻtadi.
Tirbandlikda tasma faqat burilish yoki toʻxtash uchun almashtiriladi.
Boshqa mashinalar tasmasini oʻzgartirmay, tartib bilan ketmoqda.

Biroq, bir yoʻnalishdagi uch va undan ortiq tasmali har qanday yoʻlda chetki chap qatorni harakat serqatnovligi sababli boshqa boʻlaklar band boʻlgan hollarda, shuningdek, quvib oʻtish, chapga burilish yoki qayrilib olishga, yuk avtomobillariga faqat chapga burilish yoki qayrilib olish uchun chetki chap qatorni egallashga ruxsat etiladi.

Serqatnov yoʻlda chetki chap tasmadan foydalanish

13 s

Bir yoʻnalishda uch tasma: oʻng va oʻrta tasmalar mashinalarga toʻla.
A chetki chap tasmaga oʻtadi: boshqa tasmalar band boʻlsa, shunday mumkin.
Chap tasma boʻsh turibdi: serqatnovlikda uni egallash ruxsat etiladi.

Chetki chap tasma: quvib oʻtish, qayrilish va yuk mashinasi

18 s

Chetki chap tasma quvib oʻtish uchun: A sekin ketayotgan S ni quvib oʻtadi.
T yuk mashinasi chap tasmaga faqat qayrilish uchun chiqadi.
T median uzilishida qayrilib oldi: yuk mashinasiga bunda ruxsat etiladi.

Boshqa hollarda yuk avtomobillariga yoʻlning chetki chap qatorida harakatlanish taqiqlanadi.

Yuk mashinasiga chetki chap tasmada yurish taqiq

14 s

T yuk mashinasi sekin S orqasida qoldi.
Yuk mashinasi chetki chap tasmaga chiqib quvib oʻta olmaydi: taqiqlanadi.
Yengil mashina A esa chetki chap tasmadan quvib oʻtishi mumkin.

Harakat bir tomonlama boʻlgan yoʻlning chap boʻlagida toʻxtash va toʻxtab turish ushbu Qoidalarning 88-bandiga muvofiq amalga oshiriladi.

Bir tomonlama yoʻlning chap chetida toʻxtash

13 s

Aholi punktidagi bir tomonlama yoʻl: A chap chetda toʻxtamoqchi.
Shunday yoʻlning chap tomonida toʻxtash va toʻxtab turish mumkin.
A chap chetga oʻtib toʻxtaydi. B va C esa uning yonidan toʻsiqsiz oʻtadi.

68

Tezligini soatiga 40 kilometrdan oshirishi mumkin boʻlmagan yoki texnik sabablarga koʻra tezligini bundan oshira olmaydigan transport vositalari aylanib oʻtish, quvib oʻtish, chapga burilish yoki qayrilib olish uchun qayta tizilishdan yoki ruxsat etilgan hollarda yoʻlning chap tomonida toʻxtashdan boshqa hollarda faqat chetki oʻng qatorida harakatlanishlari kerak.

Sekin transport chetki oʻng tasmada yuradi

13 s

Sekin yuruvchi transport: traktor T va velosiped K.
Ular faqat chetki oʻng tasmada yuradi va chap tasmani egallamaydi.
Chap tasma tez yuruvchilar uchun boʻsh: A va B shu yerdan oʻtib ketadi.

69

Bir yoʻnalishdagi qatnov qismining chap tomonida u bilan bir sathda joylashgan tramvay yoʻlidan, shu yoʻnalishdagi boshqa tasmalar band boʻlganda harakatlanishga, shuningdek, aylanib oʻtishga, chapga burilish va qayrilib olishga ushbu Qoidalarning 56-bandini hisobga olgan holda ruxsat etiladi. Biroq bu tramvayga xalaqit bermasligi kerak. Qarama-qarshi yoʻnalishdagi tramvay yoʻlidan harakatlanish taqiqlanadi.

Chapdagi tramvay yoʻlidan harakatlanish va tramvayga yoʻl berish

14 s

Chapda shu yoʻnalishdagi tramvay yoʻli bor. Boshqa tasmalar band.
Shuning uchun A tramvay yoʻlidan boradi.
Tramvay kelmoqda: A xalaqit bermaslik uchun tasmaga qaytadi.
Tramvay toʻsiqsiz oʻtib ketadi.

Qarama-qarshi yoʻnalishdagi tramvay yoʻlidan yurish taqiqlanadi

13 s

Chapdagi tramvay yoʻli qarama-qarshi yoʻnalish uchun.
Tirbandlikda ham qarama-qarshi yoʻnalishdagi tramvay yoʻliga chiqilmaydi.
A oʻz tasmasida qoladi, tramvay oʻz yoʻlidan toʻsiqsiz oʻtadi.

Agar chorrahadan oldin 5.8.1 yoki 5.8.2 yoʻl belgilari oʻrnatilgan boʻlsa, chorrahadan oʻtishda tramvay yoʻllaridan harakatlanish taqiqlanadi.

Chorrahadan oʻtishda tramvay yoʻlidan yurish taqiqlanadi

12 s

Chorrahadan oldin 5.8.1 belgisi: tasmalar boʻyicha yoʻnalish koʻrsatilgan.
Bunda chorrahadan tramvay yoʻllari ustidan yurish taqiqlanadi.
A oʻz tasmasidan toʻgʻri oʻtadi; tramvay esa oʻz yoʻlidan toʻsiqsiz ketadi.

70

Agar qatnov qismi yoʻl chiziqlari bilan tasmalarga ajratilgan boʻlsa, transport vositalarining harakatlanishi qatʼiy ravishda belgilangan tasmalarda amalga oshirilishi kerak. Faqat qayta tizilishda uzuq-uzuq chiziqlarni bosib oʻtishga ruxsat etiladi.

Tasmalarda qatʼiy yurish va chiziqlarni kesib oʻtish

13 s

Yoʻl chiziqlar bilan tasmalarga boʻlingan: har kim oʻz tasmasida yuradi.
B uzuq chiziqni faqat qayta tizilishda kesib oʻtadi.
Sidirgʻa chiziq yonida B oʻz tasmasida qoladi, uzuq chiziqda qaytadi.

71

Reversiv harakatlanishli yoʻlga burilishda haydovchi transport vositasini shunday boshqarishi kerakki, bunda transport vositasi qatnov qismlari kesishmasidan chiqishda chetki oʻng qatorni egallashi kerak. Shu yoʻnalishdagi boshqa tasmalardan ham harakatlanish ruxsat etilganiga ishonch hosil qilingandan keyingina haydovchiga qayta tizilishga ruxsat etiladi.

Reversiv harakatli yoʻlga burilish

11.5 s

A reversiv harakatli yoʻlga oʻngga buriladi va eng oʻng tasmani egallaydi.
Ikkinchi tasmada hali qizil xoch: A kutadi.
Ikkinchi tasmada ham yashil strelka yondi: A chap ishorani yoqib, tasmaga oʻtadi.

72

Qoidalarning 88, 166-bandlarida koʻzda tutilganlardan boshqa hollarda transport vositalarining ajratuvchi mintaqalar, yoʻl yoqalari, trotuarlar, piyodalar yoʻlkalarida, velosiped yoʻlkalari, velosipedchilar uchun tasmalar, piyodalar va velosipedchilarning birga va yashil hudud maydonlarida mexanik transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi.

Trotuarda mexanik transport haydashi taqiqlanadi

14 s

Yoʻlda tirbandlik: T toʻxtab qolgan, B va A uning orqasida navbatda.
A tirbandlikni trotuar orqali aylanib oʻtmaydi: trotuar piyodalar uchun.
Tirbandlik ochilgach, hamma oʻz tasmasida yoʻlini davom ettiradi.

Bu joylarda yoʻldan foydalanish va kommunal xizmat mashinalarining harakatlanishiga, shuningdek, bevosita yoʻl yoqalari, trotuarlar yoki piyodalar yoʻlkalari oldida joylashgan savdo shoxobchalari, korxonalar va boshqa inshootlarga yuk olib kirish uchun boshqa imkoniyati boʻlmagan transport vositalariga yaqin yoʻldan kirishga ruxsat etiladi. Bunda harakatlanish xavfsizligi taʼminlangan boʻlishi shart.

Doʻkonga yuk olib kirish uchun trotuarga chiqish

14 s

Doʻkon trotuar oldida: yuk mashinasi V boshqa yoʻl bilan kira olmaydi.
V trotuarga sekin chiqadi: piyoda devor tomonga oʻtib, uni kutadi.
V doʻkon eshigi oldida toʻxtab yuk tushiradi; piyoda yoʻlini davom ettiradi.

Kommunal xizmat mashinasi trotuarda

14 s

Kommunal xizmat traktori trotuarni tozalamoqda: unga trotuarda yurish mumkin.
Piyoda unga yoʻl berib, devor tomonga oʻtadi va kutadi.
Traktor xavfsiz oʻtib ketdi: piyoda yoʻlini davom ettiradi.

73

Haydovchi oʻzidan oldinda harakatlanayotgan transport vositasi keskin tormoz berganda, toʻqnashib ketmaslik kafolatini beradigan darajadagi oraliq masofani, shuningdek, yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlaydigan yonlama oraliq masofani saqlashi kerak.

Oldinda ketayotgan mashinagacha xavfsiz masofa

14 s

A B ning orqasidan xavfsiz masofada ketmoqda.
B keskin tormoz beradi. A ham darhol tormozlaydi.
Masofa yetarli: toʻqnashuv boʻlmaydi, mashinalar tegmay toʻxtadi.

Velosipedchini quvib oʻtishda yonlama masofa

11 s

A sekin ketayotgan velosipedchi K ni quvib oʻtmoqchi.
A chap tasmaga oʻtadi va K bilan yonlama masofani yetarli qoldiradi.
K ga xavf tugʻdirmay quvib oʻtgach, A oʻng tasmaga qaytadi.

74

Aholi yashash joylaridan tashqaridagi ikki tomonlama harakat tashkil etilgan ikki tasmali yoʻllarda tezligini soatiga 50 kilometrdan oshirishi mumkin boʻlmagan, shuningdek, uzunligi 7 metrdan ortiq boʻlgan transport vositalarining (transport vositalarining tarkibi) haydovchilari oʻzi va oldida harakatlanayotgan transport vositasi orasida, ularni quvib oʻtayotgan transport vositalari oldin egallagan qatoriga bemalol qayta tizilishi uchun imkon beradigan masofani saqlashlari kerak.

Sekin yuruvchi transport orasidagi masofa

13 s

Tirkamali T1 va traktor T2 sekin ketmoqda, orasida katta masofa bor.
A traktor T2 ni quvib oʻtdi, qarshidan esa C kelmoqda.
A shu masofaga bemalol qaytib tizildi: C xavfsiz oʻtib ketdi.

Quvib oʻtish taqiqlangan yoʻllarda, shuningdek, transport vositalarining tashkiliy jamlanmasi tarkibida va serqatnov boʻlgan yoʻllarda harakatlanayotganda ushbu talabga amal qilinmaydi.

Quvib oʻtish taqiqlangan yoʻlda masofa talab qilinmaydi

13 s

Quvib oʻtish taqiqlangan: yoʻl belgisi turibdi.
Hech kim quvib oʻtmaydi, shuning uchun yuk mashinalari zich yurishi mumkin.
A ham orqada qoladi: quvib oʻtish uchun joy qoldirish shart emas.

75

Agar biror toʻsiq sababli qarama-qarshi yoʻnalishlarda harakatlanish qiyin boʻlsa, toʻsiq oʻz tomonida boʻlgan haydovchi yoʻl berishi kerak.

Toʻsiq sababli tor joyda yoʻl berish

14 s

Yoʻlda toʻsiq bor: u A ning tomonida, qarshidan B kelmoqda.
Tor joydan ikki mashina birga oʻta olmaydi: toʻsiq tomonidagi A yoʻl beradi.
B oʻtib ketdi. Endi A toʻsiqni aylanib oʻtadi.

76

Agar yoʻl belgilari va chiziqlari boshqa yoʻnalishni koʻrsatmagan boʻlsa, haydovchilar ajratuvchi boʻlagi boʻlmagan ikki tomonlama harakat tashkil etilgan yoʻllardagi xavfsizlik orolchalari, ustunchalar va yoʻl inshooti qismlari (koʻprik, yoʻl oʻtkazgich ustunlari va shunga oʻxshashlar)ni oʻng tomondan aylanib oʻtishlari kerak.

Xavfsizlik orolchasini oʻng tomondan aylanib oʻtish

13 s

Yoʻl oʻrtasida xavfsizlik orolchasi bor. Uni chapdan aylanish taqiqlanadi.
Toʻgʻrisi: har bir haydovchi orolchani oʻz oʻng tomonidan aylanib oʻtadi.
A pastdan, qarshidan kelgan B esa tepadan: ikkalasi ham oʻngdan oʻtadi.