8-bob. Ogohlantiruvchi va avariya (xavf-xatar) ishoralari

Quyidagilar ogohlantiruvchi ishoralar hisoblanadi:

• burilishni koʻrsatadigan miltillovchi chiroq yoki qoʻl bilan beriladigan ishoralar;

  • A burilish koʻrsatkichini yoqdi: miltillovchi chiroq ogohlantiruvchi ishora.
  • B da chiroq yoʻq yoki ishlamayapti, shuning uchun u qoʻlini yonga uzatdi.
  • Ikkalasi ham oʻngga burilishni boshqalarga oldindan bildirmoqda.

• toʻxtash fara chirogʻi;

  • A piyoda uchun toʻxtamoqda: uning tormoz chiroqlari yonadi.
  • Orqadagi B qizil chiroqlarni koʻrib, oʻz vaqtida toʻxtaydi.
  • Piyoda oʻtgach, ikkala mashina yoʻlini davom ettiradi.

• tovushli ishoralar;

  • A sekin ketayotgan traktorni quvib oʻtmoqchi.
  • A tovushli ishora (signal) beradi: bu ham ogohlantiruvchi ishora hisoblanadi.
  • Traktor ogohlantirildi: A boʻsh qarshi tasma orqali uni aylanib oʻtadi.

• fara chiroqlarining yoqib oʻchirilishi;

  • A yoʻlda sekin ketayotgan B ga yaqinlashmoqda.
  • A fara chiroqlarini yoqib-oʻchiradi: bu ham ogohlantiruvchi ishora.
  • Haydovchi B ogohlantirishni koʻradi.

• sutkaning yorugʻ vaqtida yaqinni yorituvchi fara chiroqlarini yoqilishi.

  • Kunduz kuni ham mashinalar yaqin fara chiroqlarini yoqib yuradi.
  • Shunda ularni uzoqdan koʻrish osonroq.
  • Bu ham ogohlantiruvchi ishora hisoblanadi.

Haydovchi harakatlanishni boshlashdan, qayta tizilishdan, burilish (qayrilib olish)dan va toʻxtashdan oldin tegishli yoʻnalishni koʻrsatuvchi yorugʻlik ishoralarini yoqishi, ular boʻlmaganda yoki ishlamaganda qoʻl bilan ishoralar berishi shart.

Chapga burilish (qayrilib olish)ni bildiruvchi ishoraga chap qoʻlni yonga uzatish yoki oʻng qoʻlni tirsakdan toʻgʻri burchak ostida bukib, yuqoriga koʻtarish mos keladi.

Oʻngga burilish (qayrilib olish)ni bildiruvchi ishoraga oʻng qoʻlni yonga uzatish yoki chap qoʻlni tirsakdan toʻgʻri burchak ostida bukib, yuqoriga koʻtarish mos keladi.

Toʻxtash ishorasi chap yoki oʻng qoʻlni yuqoriga koʻtarib beriladi.

Burilish koʻrsatkichi yoki qoʻl bilan berilayotgan ishora manyovrni bajarishdan oldinroq berilishi va uni tugallagach, darhol toʻxtatilishi kerak (qoʻl bilan berilayotgan ishorani manyovrni bevosita bajarishdan oldin tugallash mumkin).

Beriladigan ishoralar yoʻl harakatining boshqa ishtirokchilarini chalgʻitmasligi kerak.

Ogohlantiruvchi ishora berish haydovchiga oldin oʻtish huquqini bermaydi va uni zaruriy ehtiyot choralarini koʻrish masʼuliyatidan ozod etmaydi.

Haydovchi harakat yoʻnalishini oʻzgartirish haqidagi ogohlantiruvchi ishorani berishdan oldin orqadan kelayotgan, uni quvib oʻtishni yoki oʻzib ketishni boshlagan va boshqa harakat ishtirokchilariga xalaqit bermayotganligiga ishonch hosil qilishi kerak.

Tovushli ishoralar faqat quyidagi hollarda qoʻllanilishi mumkin:

• aholi punktlaridan tashqarida boshqa haydovchilarni quvib oʻtish haqida ogohlantirish uchun;

  • A sekin ketayotgan B ni quvib oʻtmoqchi: avval tovushli ishora beradi.
  • Bu aholi punktidan tashqarida ruxsat etilgan hol.
  • Keyin A quvib oʻtadi va oʻz tasmasiga qaytadi.

• zarur boʻlgan hollarda yoʻl-transport hodisasining oldini olish uchun.

  • A yoʻlda ketmoqda. Toʻxtab turgan yuk mashinasi yonida bola bor.
  • Bola birdan yoʻlga chiqdi: A tovushli ishora berib, tormozlaydi.
  • Bola yoʻl chetiga qaytdi: hodisa boʻlmadi va A yoʻlida davom etadi.

Yuqorida koʻrsatilgan hollardan tashqari tovushli ishoralardan foydalanish taqiqlanadi.

Quvib oʻtish haqida tovushli ishora oʻrniga yoki u bilan birga fara chiroqlarini yoqib-oʻchirib, ogohlantirish ishorasini ham berish mumkin.

Burilishni koʻrsatuvchi barcha yorugʻlik ishoralarining bir vaqtda miltillashi avariya (xavf-xatar) ishorasi hisoblanadi.

Avariya ishorasi quyidagi hollarda yoqilishi kerak:

• yoʻl-transport hodisasi sodir boʻlganda;

  • Chorrahada yoʻl-transport hodisasi sodir boʻldi.
  • Ikkala haydovchi ham avariya ishorasini yoqadi.
  • Uni uzoqdan koʻrgan C oʻz vaqtida toʻxtaydi.

• toʻxtash taqiqlangan joylarda majburiy toʻxtaganda;

  • Bu yerda toʻxtash taqiqlangan, lekin A nosoz boʻlib qoldi.
  • U majburan toʻxtadi va darhol avariya ishorasini yoqdi.
  • B ishorani koʻrib, ehtiyotlik bilan chetlab oʻtadi.

• fara chiroqlari yorugʻligi haydovchining koʻzini qamashtirganda;

  • Qarshidagi B ning yorqin faralari A haydovchisining koʻzini qamashtirdi.
  • A avariya ishorasini yoqib, tezligini kamaytiradi va toʻxtaydi.
  • B oʻtib ketgach, A yoʻlini davom ettiradi.

• shatakka olishda (shatakka olingan mexanik transport vositasida);

  • A yuk mashinasi nosoz B ni shatakka olib ketmoqda.
  • Shatakka olingan B da avariya ishorasi yoqilgan boʻlishi kerak.
  • Orqadan kelayotganlar uni uzoqdan koʻrib, ehtiyot boʻladi.

• “Bolalarni tashish” taniqlik belgilariga ega boʻlgan transport vositasiga bolalar chiqayotganda va undan tushayotganda.

  • Bolalarni tashiydigan avtobus toʻxtadi: u avariya ishorasini yoqdi.
  • Bolalar tushayotganda ishora yonib turadi.
  • Orqadagi B toʻxtab, bolalar yoʻldan chiqquncha kutadi.

Transport vositasi xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan boshqa hollarda ham haydovchi yoʻl harakati ishtirokchilarini ogohlantirish maqsadida avariya ishorasini yoqishi kerak.

Transport vositasi toʻsatdan toʻxtab qolganda, zudlik bilan avariya yorugʻlik ishorasini yoqish, agar u ishlamasa, avariya sababli toʻxtash belgisini darhol oʻrnatish kerak. Avariya sababli toʻxtash belgisi quyidagi hollarda qoʻllaniladi:

• yoʻl-transport hodisasi sodir boʻlganda;

  • Shaharda hodisa sodir boʻldi: ikkala mashina avariya ishorasini yoqdi.
  • Shunga qaramay, haydovchi avariya belgisini 15 metr orqaga qoʻyadi.
  • Belgini koʻrgan B oʻz vaqtida sekinlashib, hodisa joyini aylanib oʻtadi.

• toʻxtash taqiqlangan joylarda va koʻrinishi cheklangan joylarda majburiy toʻxtaganda;

  • Tepalikdan keyin yoʻl koʻrinmaydi: A shu yerda majburan toʻxtadi.
  • Haydovchi avariya belgisini koʻrinish cheklangan joydan oldin, mashinadan kamida 30 metr orqaga qoʻyadi.
  • Belgini koʻrgan B oʻz vaqtida sekinlashib, A ni aylanib oʻtadi.

  • Bu yerda toʻxtash taqiqlangan, lekin A nosoz boʻlib toʻxtab qoldi.
  • Majburiy toʻxtaganda ham haydovchi avariya belgisini 15 metr orqaga qoʻyadi.
  • Belgini koʻrgan B oʻz vaqtida sekinlashib, A ni aylanib oʻtadi.

• Ushbu belgi boshqa haydovchilarni xavfli vaziyat haqida oʻz vaqtida ogohlantirish imkonini beradigan masofada oʻrnatilishi kerak. Bu masofa aholi punktlarida transport vositasidan 15 metr, aholi punktlaridan tashqaridagi joylarda esa 30 metrdan kam boʻlmasligi kerak.

  • A shahar ichida toʻsatdan toʻxtab qoldi, avariya chiroqlari ishlamayapti.
  • Haydovchi avariya belgisini mashinadan kamida 15 metr orqaga qoʻyadi.
  • Belgini koʻrgan B oʻz vaqtida sekinlashib, A ni aylanib oʻtadi.

  • A shahardan tashqarida toʻsatdan toʻxtab qoldi, avariya chiroqlari ishlamayapti.
  • Haydovchi avariya belgisini mashinadan kamida 30 metr orqaga qoʻyadi.
  • Belgini koʻrgan B oʻz vaqtida sekinlashib, A ni aylanib oʻtadi.

Shatakka olingan mexanik transport vositasida avariya yorugʻlik ishoralari boʻlmasa yoki ular ishlamasa, uning orqa qismiga avariya sababli toʻxtash belgisi oʻrnatilishi kerak.